Je kind ligt krijsend op de vloer, jij zit op je hurken naast hem, en achter je hoor je je partner zuchten. Zie je nou wel. Dat krijg je van dat softe gedoe.En heel even twijfel je. Is dat zo? Loopt hij over me heen? Maar van binnen voel je ook: als ik hier nu hard ga ingrijpen, wordt het alleen maar erger.
En daar sta je dan. Tussen je kind en je partner in.
Herken je dit? Dan ben jij waarschijnlijk wat ik de inlevende ouder noem. En je partner? Die noem ik de duidelijke ouder.
Wie er gelijk heeft? Spoiler: jullie hebben waarschijnlijk allebei evenveel gelijk. Je partner heeft best een punt, want in je zachtheid ben je misschien wat meer gaan meebewegen. Maar jouw inlevingsvermogen is net zo hard nodig. Hoe dat zit, lees je hieronder.
Wat heeft een temperamentvol kind nodig: duidelijkheid of empathie?
In bijna elk gezin met een temperamentvol kind heeft de ene ouder van nature meer de zachte, inlevende kant. De ander staat meer voor duidelijkheid, structuur en voorspelbaarheid. En het mooie is: jullie hebben allebei gelijk.
Een temperamentvol kind heeft namelijk een krachtige leider nodig. Iemand die de leiding neemt als dat nodig is. Die de weg wijst, knopen doorhakt en voorspelbaar is. Een kind met zo’n sterke wil en zoveel intensiteit moet kunnen voelen dat er iemand aan het roer staat. Dat geeft hem rust.
Dat is precies de kracht van de duidelijke ouder, die roept dat het allemaal wat duidelijker mag.
Maar datzelfde kind heeft óók empathie nodig. Inlevingsvermogen. Geduld. En heel, heel veel kalmte. Want onder dat felle gedrag zit een kind dat intenser voelt en meer waarneemt dan de meeste andere kinderen. Een kind dat jouw hulp nodig heeft om met al die grote gevoelens om te gaan.
En dat is precies de kracht van de inlevende ouder, die zegt: kijk nou eens wat erachter zit.
Het is dus niet óf een grens, óf begrip. Het is en en. Een grens wordt voor een temperamentvol kind juist makkelijker te dragen als er begrip naast staat.
Je kunt een grens zien als een hek dat je neerzet. Voor je kind is het heel fijn als dat hek ook echt een hek blijft. Wordt het steeds een poortje dat soms wel en soms niet opengaat, dan weet hij niet meer waar hij aan toe is. En dan gaat hij duwen, om te ontdekken of het vandaag misschien wél opengaat.
Waarom botsen jullie er dan zo vaak over?
Dat jullie hier zo vaak over botsen, komt doordat bij elke kracht ook een valkuil hoort. De duidelijke ouder kan doorschieten in streng, of autoritair. Dan wordt een gesprek afgekapt en gaat het over macht in plaats van over leiding. De inlevende ouder kan doorschieten in toegeeflijk. Dan schuift het hek steeds een stukje op, omdat het verdriet van je kind zo moeilijk is om aan te zien.
En dan duwen jullie elkaar ongemerkt verder die valkuil in. Zegt de inlevende ouder je bent te streng, dan hoort de duidelijke ouder vooral kritiek. En denkt: er zijn hier al zo weinig grenzen, dan moet ík het dus wel compenseren. Andersom gebeurt precies hetzelfde. De inlevende ouder ziet de duidelijke ouder hard reageren en denkt: dan moet ik er nog meer zachtheid tegenover zetten.
En zo groeien jullie steeds verder uit elkaar. De een wordt strenger, de ander zachter. Allebei met de beste bedoelingen. Allebei omdat je denkt dat je moet rechttrekken wat de ander laat liggen. En je kind staat er verward tussenin. Want wat geldt er nou? Juist die onvoorspelbaarheid maakt hem onrustiger.
Ben jij de inlevende ouder?
Als jouw partner tegen jou zegt dat jij strenger moet zijn, dan doet dat natuurlijk wat met je. Je weet dat harder optreden bij jouw kind niet werkt. Toch loont het om eens eerlijk te kijken naar wat er wél klopt.
Staan jouw hekken echt? Of worden ze toch een poortje als je kind maar lang genoeg doorzeurt? Daar zit vaak de valkuil van jouw inlevingsvermogen.
Je hoeft je zachtheid niet in te leveren om duidelijker te worden. Je kunt een grens bewaken en tegelijkertijd begrip tonen voor de emoties die dat bij je kind oproept. Ik snap dat je nog wilt spelen. Balen hè. En toch gaan we nu naar huis.
Als je partner zegt dat je te soft bent, bedoelt die eigenlijk: ik zou willen dat je wat steviger staat. Of; ik denk dat ons kind gebaat is bij meer duidelijkheid.
Ben jij de duidelijke ouder?
Vind jij dat je partner te makkelijk overstag gaat? Dan zie je iets wat klopt: je kind hunkert naar duidelijkheid. Jouw stevigheid is goud waard.
Maar zelf strenger worden om het te compenseren, werkt niet. Je kind krijgt dan geen evenwicht, maar twee uitersten. En harder ingrijpen maakt een temperamentvol kind bijna nooit volgzamer. Wel feller. Die sterke wil van hem zet dan gewoon een tandje bij.
Houd dus vast aan je duidelijkheid, en laat je kind bij jou ook mogen balen van dat hek. Ik snap dat je dit stom vindt maakt je grens niet zwakker, maar draaglijker.
Als je partner zegt dat je te streng bent, bedoelt die eigenlijk: ik zou willen dat je je wat meer in ons kind verplaatst. Of: ik denk dat het voor ons kind fijn is als je wat meer rekening houdt met zijn gevoelens.
Als het na een driftbui ook nog tussen jullie botst
Ik weet hoe eenzaam het kan voelen als jullie er zo verschillend in staan. Als je na een driftbui niet alleen je kind moet kalmeren, maar daarna ook nog een discussie met je partner voert. Dat is uitputtend. En het is heel begrijpelijk als je daar moedeloos of boos van wordt.
Wat helpt:
- Bespreek het niet midden in de storm. Jullie eigen emmers zitten dan ook vol, en het eindigt in wie er gelijk heeft.
- Laat de ouder die het dichtst bij staat het moment leiden. Eén rustige ouder is voor je kind meer waard dan twee ouders die elkaar boven zijn hoofd corrigeren.
- Bied hulp aan in plaats van te corrigeren. Niet zo moet het niet, maar zal ik het even overnemen?
- Praat erover als je kind in bed ligt. Niet over wie het fout deed, maar over wat jullie allebei zagen en wat jullie kind nodig had.
Ow, en wees ook een beetje mild voor jezelf. En voor elkaar. Een temperamentvol kind opvoeden is al topsport. Moet je daarnaast ook nog afstemmen met iemand die er heel anders in staat, dan doe je eigenlijk een dubbele triatlon.
Hoe worden jullie weer een team?
Misschien kun je het eens zo bekijken: jullie verschil is geen probleem dat opgelost moet worden. Het is precies wat jullie kind nodig heeft. Een ouder die de weg wijst, en een ouder die naast hem komt zitten als het moeilijk is.
Begin klein: vertel elkaar eens waar de ander goed in is als het om jullie kind gaat. Het klinkt bijna te simpel, maar het verandert de toon van elk gesprek daarna.
Kies samen een paar grote hekken: grenzen die anderen beschermen, grenzen die jullie kind beschermen en jullie eigen grenzen als ouder. Liever drie hekken die muurvast staan dan twintig hekken die steeds een poortje worden.
Jullie hoeven het niet precies hetzelfde te doen. Een kind kan prima omgaan met twee verschillende ouders, zolang ieder van hen voorspelbaar is. Speel alleen geen good cop, bad cop. Dan wordt de een de boeman en de ander de reddende engel, en daar heeft niemand wat aan. Je kind heeft van allebei beide kanten nodig: stevigheid én warmte.
Ben jij de duidelijke ouder? Dan kun je van je partner leren hoe je de grens houdt én tegelijk laat zien dat je snapt hoe erg je kind ervan baalt. Een grens wordt namelijk niet zwakker als je er begrip bij toont. Voor een temperamentvol kind wordt hij juist makkelijker te dragen.
Ben jij de inlevende ouder? Dan kun je van je partner leren hoe je stevig blijft staan, ook als je kind boos of verdrietig is. Begrip hebben voor zijn teleurstelling betekent niet dat je het hek hoeft te verplaatsen.
En misschien helpt het om de woorden van je partner even te vertalen. Zegt je partner dat je te streng bent? Hoor dan: ik zou graag zien dat je ook even zijn kant ziet. Zegt je partner dat je te soft bent? Hoor dan: ik zou graag zien dat je wat steviger staat. Voelt misschien als een aanval. Maar het is eigenlijk een mooi verzoek.
Geef elkaar ook de ruimte om te oefenen. De duidelijke ouder oefent met inleven, de inlevende ouder met een hek dat een hek blijft. Dat gaat niet in één keer goed, en dat hoeft ook niet. Grijp dus niet meteen in als de ander het op een eigen manier doet. Neem je het over, dan kan de ander niet oefenen, en leert je kind vooral dat maar één van jullie het voor het zeggen heeft. Vertrouw erop dat jullie het allebei kunnen leren.
Samen leren
In de cursus Begrijp je temperamentvolle kind leer je allebei die kanten. Je leert je inleven in je kind en kalm blijven als het stormt, maar ook voorspelbaar zijn en grenzen bewaken op een manier die bij jouw kind past. Veel ouders volgen hem samen en worden weer een team.
“We volgden de cursus samen als ouders en staan nu veel meer op één lijn. Het heeft ons gezin zichtbaar veranderd.” Chantal
Wil je partner (nog) niet meedoen? Dan kun je de cursus ook prima alleen volgen. Ik zie het steeds weer: één ouder gaat het anders doen, de sfeer thuis verandert, en de ander gaat gaandeweg vanzelf meekijken.
“De beste investering ooit, de woorden van mijn vriend. En dit terwijl hij maar zijdelings heeft meegedaan aan de cursus. Ikzelf keek iedere week vol smacht naar de nieuwe video en de live-sessies. (…) Het heeft ons gezin meer rust en meer begrip naar elkaar gebracht. Ook voor onze relatie een fijne boost.”
